Lần đầu công bố BPI, đo “sức bật” khu vực kinh tế tư nhân

(ĐTCK) Báo cáo PCI 2025 đánh dấu bước nâng cấp lớn với phiên bản PCI 2.0 và lần đầu công bố Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI), cho thấy khu vực tư nhân đang tích lũy nội lực và sẵn sàng tăng tốc nếu các điểm nghẽn được tháo gỡ.

Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh dẫn đầu về PCI

Ngày 15/5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025). Sự kiện diễn ra đúng dịp tròn 1 năm Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành .

Sau 21 năm liên tục triển khai, Báo cáo năm 2025 đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận lớn nhất từ trước đến nay, với việc giới thiệu phiên bản PCI 2.0 và lần đầu tiên ra mắt Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI). Báo cáo được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố. Đây là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua.

Phiên bản PCI 2.0 được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Các chỉ số gồm: Gia nhập thị trường; Tiếp cận nguồn lực; Tính minh bạch; Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; Chi phí không chính thức; Cạnh tranh bình đẳng; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; Thiết chế pháp lý; và Chính quyền kiến tạo.

Năm 2025, VCCI chủ động chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành do điều kiện khác biệt giữa các tỉnh, thành phố sau sáp nhập và tương đồng với thông lệ quốc tế. Điểm PCI trung vị toàn quốc đạt 63,90 trên thang 100, phản ánh dòng chảy cải cách được duy trì liên tục.

Báo cáo vinh danh 5 địa phương xuất sắc nhất (xếp theo bảng chữ cái): Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Điểm chung của nhóm dẫn đầu là cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.

Bắc Ninh dẫn đầu về Chính quyền kiến tạo (6,67 điểm) và Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính (8,93 điểm). Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về Gia nhập thị trường với 8,70 điểm. Hải Phòng ghi dấu ấn vượt trội với 7 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất. Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về Tiếp cận nguồn lực. Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao về Cạnh tranh bình đẳng và Chính quyền kiến tạo.

Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI (ở giữa) trao chứng nhận và kỷ niệm chương cho lãnh đạo 5 tỉnh, thành phố có chất lượng điều hành kinh tế tiêu biểu theo kết quả chỉ số PCI 2025. Ảnh H.Y

Năm nay, VCCI công bố thước đo mới, khi lần đầu tiên ra mắt Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường.

TP.HCM, Hà Nội và Quảng Ninh dẫn đầu về BPI

Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận 3 địa phương dẫn đầu: Thành phố Hồ Chí Minh (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm. Đáng chú ý, phân tích tương quan cho thấy chất lượng điều hành (PCI) năm 2022 có liên hệ thống kê có ý nghĩa với hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025, xác nhận tác động chính sách có độ trễ khoảng 3 năm. Đây là cơ sở quan trọng để kiên định với lộ trình cải cách dài hạn thay vì kỳ vọng kết quả tức thời.

Phát biểu tại sự kiện, ông Hồ Sỹ Hùng – Chủ tịch VCCI, nhấn mạnh: “Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới. PCI 2.0 cùng với BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới.”

Theo Chủ tịch VCCI, đây là năm đầu tiên VCCI công bố báo cáo chuyên đề toàn diện, khái quát bức tranh tổng thể kinh tế tư nhân, đây là kỳ báo cáo đánh dấu giai đoạn chuyển mình mới, nâng cấp lên phiên bản PCI 2.0 – phiên bản hoàn thiện nhất, và cũng là kỳ báo cáo đầu tiên với 34 tỉnh, thành phố sau hợp nhất.

Đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm của cả nước.

Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. Có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động, phản ánh tâm thế thận trọng nhưng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp sau giai đoạn khó khăn 2023, 2024.

Để doanh nghiệp bứt phá hơn, theo Chủ tịch VCCI, vấn đề bây giờ không phải là thiếu chính sách mà là “thực thi chính sách như thế nào” để doanh nghiệp thực sự cảm nhận được sự thay đổi. Để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cần chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh.

Đây là sự chuyển dịch mang tính cách mạng trong tư duy điều hành. Nếu trong 20 năm qua, PCI đã đồng hành cùng chính quyền các địa phương “làm thủ tục nhanh hơn”, thì trong giai đoạn mới, PCI 2.0 và BPI sẽ giúp đo lường khả năng chính quyền “làm thị trường công bằng hơn, hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả hơn và điều hành chủ động hơn”.