Nhìn thẳng vào bốn điểm nghẽn khu vực kinh tế tư nhân

(ĐTCK) Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng cho biết, bức tranh kinh tế tư nhân năm 2025 cho thấy nhiều dấu hiệu tích cực, nhưng cũng phơi bày những thách thức khi doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, mức cao nhất trong 5 năm qua.

Nhìn thẳng vào điểm nghẽn khu vực kinh tế tư nhân, Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 chỉ ra doanh nghiệp đang gặp khó trong tiếp cận khách hàng, khả năng tiếp cận vốn vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm, chi phí không chính thức còn xuất hiện trong một số khâu tương tác với khu vực công, trong khi năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp tư nhân còn khiêm tốn.

Về thị trường đầu ra, có đến 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với mức 45,3% năm 2024 và 41% năm 2022.

Về tiếp cận vốn, có đến 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Tỷ lệ khoản vay yêu cầu thế chấp tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn đáng kể so với Malaysia (33,4%), Thái Lan (55,8%) và mức trung bình toàn cầu (68,3%).

Về minh bạch và dự báo chính sách, chỉ 6 – 8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán các thay đổi chính sách; 51,9% phải dựa vào mạng xã hội để nắm bắt dự thảo văn bản.

Về chi phí không chính thức, có 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực (9,5%).

Đáng chú ý, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực: chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm hoặc dịch vụ, thấp hơn nhiều so với Malaysia (21,7%), Thái Lan (18,9%) và mức trung bình Đông Á và Thái Bình Dương (28,5%). Đối với khu vực hộ kinh doanh, 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lộ trình chuyển đổi bền vững.

Khu vực hộ kinh doanh, lưới đệm an sinh của hàng triệu gia đình, đang vận hành ở ngưỡng lợi nhuận mỏng, với 81,5% hộ bị giảm doanh thu trong năm qua.

Báo cáo chỉ ra đổi mới sáng tạo và quản trị là hai mắt xích yếu của doanh nghiệp Việt.

Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI cho rằng những con số này không phải để bi quan. Đây chính là dữ liệu quý báu để các cơ quan hoạch định chính sách ở Trung ương và địa phương nhận diện đúng ưu tiên, triển khai đúng giải pháp và đo lường được kết quả thực chất của cải cách.

“Đảng và Nhà nước đã xác lập quyết tâm đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, đạt tốc độ tăng trưởng GDP hai con số và trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ này. Để hiện thực hóa khát vọng đó, không thể không giải phóng triệt để sức sản xuất của khu vực tư nhân. Và để giải phóng sức sản xuất, không thể thiếu một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, minh bạch, công bằng và bền vững ở từng tỉnh, từng xã, ở từng điểm tiếp xúc giữa doanh nghiệp, hộ kinh doanh và bộ máy công quyền”, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Bức tranh kinh tế tư nhân 2025 phản ánh sức bền đáng ghi nhận, niềm tin phục hồi mạnh mẽ. Đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm của cả nước.

Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. Có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động, phản ánh tâm thế thận trọng nhưng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp sau giai đoạn khó khăn 2023, 2024.